تبليغاتX
چوخورلار
86/10/23
تنقید

سون گون­لرده نیگار خانیم خیاوی زحمت چکیب، بوینوما مینت قویوب و "هئچ-هئچه" حیکایه­سینه بیر گؤزل تنقید یازدی. من بو تنقیدی اؤزوم اوچون بیر یازیچیلیق درسی کیمی گؤرورم. اونو سیز ایله پایلاشماق اوچون بورادا قویورام. حتما نظر یازین.

 

 

 

حامید بَی

 منیم تنقیدچی اولمادیغیمی بیلیرسن. سنین اؤز ایسته­یین اوزرینه "هئچ­هئچه" حكایه­سیله باغلی اؤز دوشونجه و گؤروش­لریمی یازدیم، آما بونلار سؤزومون هامیسی دئییل، چونكو سؤزون هامیسی دئییلمز و دئییلَنمز ده! سنه یارارلی اولاجاغینی اومورام.  

*

حكایه كاراكترین آرزولاریندا یاشاتدیغی، ال چاتماز فرضی فضادا باشلانیر، فعللرین چوخو ایستك قالیبیندا گئدیر:

قیشین سیزلاماسی اولایدی، استایومدا( استادیوم؟) دا هامیدان اوزاق اوتورموش اولایدین تراختورون اویونونا باخماغا. یئل اسه­یدی اوزووه، سنده( سن ده) بؤركو قاش­لاریوین اوستونه­دك چكه­ایدین...

بو فرضی فضا، قطعی فضا كیمی ده آلینا بیلر . بئله كی، كاراكترین گونلری كئچمیش گونلرینین سایاغیندا كئچمكده­دیر.  ائله­جه ده گلجك گونلری­نین  نئجه اولوب اولاجاغی ایندیدن بللی دیر. بونو بیز اونون دئییش طرزینده­كی هیجان­سیزلیقیندان دویور، اونون  سؤنوك و  یورغونلوغونو ائشیدیریك.

حكایه­ده هر هانكی ماجرا یا اولای باش وئرمیر لاكین اونون بارماق اشاره­سیله بیزه گؤرستدییی ساده گونده­لیكلرین هر بیریسی اؤزلویونده بیر ماجرادیر: استادیومدا تراختورون اوینونا باخماق ، خلیل پخله­چی­نین توكانی،   رضانین قیزلارلا داورانیشیندا ال­سیز آیاق­سیز اولماسی، بارناوا كوچه­سی، شهناز خیابانی­نین كئچمیش قیلیغینی آرزولاماق، شهناز خیابانیندا قار دانالارینین شهناز سئوگیلی­نین اوستونه یاغماسی و بوتون بو ساده گونده­لیكلر....

    كاراكترین پسیكولوژیك بوشلوقلاری، دویغولاری­نین پوزوقلوغو، قیزلارلا ایلیشكیسی حاقدا  گوپلامالاری  توپلومدا یایغین اولان كولتورل قارماقاریشیقلیغی سرگیله­ییر.

هرهانكی سوبیئكتیو فضالاردان اوزاق اولان بو حكایه، ایكی گنجین گونلرینی تام رئال­لیقلا نمایش ائتمه­سینه باخمایاراق اوخوجونو خولیاوی لاكین رئال بیر خیابانا سوروتله­ییر. بو خیاباندا دارغین ، دالغین  و بئزیكمیش آداملارین ان باشلیجا ایشی ماراق­سیز بیر شكیلده یا قفه­خانایا گئتمك یا پاخلا یئمك ویا لب­لبی یئمك دی. آداملاری ماراقلاندیران نسه خیاباندا گؤزه دَیمیر. حتا سئودیكلری فوتبال تیمی­نین اویوندان هئچ هئچه  چیخماسی دا اونلارین وئجینه دئییل. بو خیابانین لیجیم­سیز آداملاری­نین آنجاق بیر نوخوشلوغو وار: بیر بیرینه سورتوشمك. 

 بو آداملار جینسل ایلیشكیلرینده بئله آجیقلی­دیرلار. عشق اونلار اوچون آنجاق: قیزی جورلمك" ده قانونی­لشمیشدیر.   رضا، قیزلارا  اوركدن وورولور، اونلاردان اؤترو اؤلور، لاكین اونلارلا " ایرتیباط قورانممور" و هر زامان ناكام قالیر.  حامد ایسه، باشاریلی دیر، بیر ایلده یئددیسینی بلكه ده سككیزینی یئر به یئر ائلییه بیلیر.

حامد و دوستو رضانین گونلری، بیربیرندن فرقلنمیر، هر زاد عینی كئچیر: یوروجو، دورغون. "هارا گئداخ؟"

" ماشینی قوی قالسین. گئداخ شهنازا، قیزبازلیخ ائلییاخ" سونوندا یولداشلارین ایكیسی­نین ده قیزبازلیغی اوغورسوزلوغا اوغراییر. بیریسی اؤز ذهنینده یاراتدیغی خیالی شهناز خیابانیندا خیالی سئوگیلی­سیله گزیب دولانیر، اوبیریسی ایسه یئنه سئوگیلی­سینه سؤزونو دئمه­میش قالیر. ماراقلی بودور كی، "قیزبازلیق"  و  "اوشاقلیقدا دؤهتور دؤهتور اویناماق" قونولارینا من بوندان اؤنجه ده باشقا بیر گنج یازارین حكایه­سینده راستلانمیشدیم . ائله بو دا توپلومداكی طبقه­لرین، داها دوغروسو طبقه­سیزلییین ، كولتورل قارماشیقلیغینی و كیم­لییینی ایتیرمیش انسان ییغینلارینی یامسیتماقدادیر بیزه. حكایه، دیققتی جلب ائدن اینجه بیر بیچیمده راوی­نین دوستو رضانین دونیاسینا دوغرو یؤنه­لیر: قیز فیكیرلشیر سنی نئجه باشیندان آچسین، دئسین سئومیرم سنی، بورنون بؤیوكدو، باشین تاسدی. چیركین­سن...

و  بو بؤلومدن باشلایاراق، ایندییه قدرحكایه­نین ایكینجی كاراكتری اولان رضا اصلی كاراكتره چئوریلرك قالیر. رضا، حامد  ایله شهناز خیابانیندا دولانیركن یاواشجانا، هم اوخوجونون هم ده حامدین گؤزونو اوغورلایاراق، سونوجو دوستونا قاباقجادان بللی اولان  اوغورسوز  "قیزبازلیغا" اكیلیر.

"سورا؟ س و ر ا؟ سورا نه­دیر؟" سورا، سورادان اؤنجه و سورادان سورا گلن سونرالار یوروجو و اییرنج تكرارلا دولودور. حامد، دوستونون  دا سوراسینی  یاخشیجا تانییر. دوروم هر ایكی دوستون حیاتیندا عینی دیر:

قهوه­یه(قفه­خانایا) گئتمكدیر... سیقاری سیقار ایله آلیشدیرماقدیر

سحر نشتاب بیر سیقار چكیب، سونرا(سونرا؟) چای ایچمكدیر

آخشاما قدر یا فیلم فارسییا باخماق یا كفله­مه چكمكدیر

و بئله­جه، حكایه­نین باشلانغیجیندا اولدوغو كیمی بیتیشینده ده عینی اولایلار ، لاكین باشقا بیریسینه تكرارلانیر و حكایه حركتده داوام ائدیر.

 حكایه­نین دیلی و نثری حاقدا دئییله­سی چوخ سؤزلر وار. قالسین می "سونرا"یا؟

 

 

یازار حامد ساعات4 PM | | بو یازییا لینک