بو نامه "شهروند امروز" قزئتینین خرداد آیینین ۴-جو هفته سینین ساییسیندا یایینلانمیشدی. اونون اوخوماسینی توصیه ائلهییرم، گؤزل و درین یازیدی.
هوش را به كار نبردن گناه كبيره است
نامه منتشر نشده ابراهيم گلستان به نادر ابراهيمي
شنبه ۲۱ دسامبر ۱۹۹۱
نادر ابراهيمي گرامي
آردی/ardı
"ایت" مسئلهسی
حامد احمدی
لاپ او اوزاقلاردا بوگونکو کیتاب و خصوصن اؤیکو یوخسوللوغوندا بیر بؤیوک هدیه ایدی ادبیاتیمیزا. رضا کاظمی نئچه ایلکی ایشلرینین سئچگیسینی بیر یئره توپلاییب ادبیات سئورلره آذربایجان مدرن ادبیاتیندان بیر پنجره آچدی. اون قیسا حیکایهدن تشکیل اولان لاپ او اوزاقلاردا کیتابی، جیلدینین او سایکوتیک رنگییله آدامی اؤزونه ساری چکیر...
ایلک باخیشدا حیکایهلرین تاریخ سیراسییلا دوزولمهسی نظره گلیر، نییه کی سون حیکایهلره چاتدیقدا رضا کاظمینین دیلی گئت گئده اؤزونو تاپیب، بیزه داها آرتیق دوغما گلیر. بو یازینی یازمامیشدان اؤنجه محمود مهدوینین بو کیتابا گؤره یازدیغی تنقیدی اوخودوم. محمود حیکایهلری بیر بیر آراشدیریب تنقید ائتمهیه چالیشمیشدی آمما منجه نئچه اثرین بیر کیتاب شکیلینده یاییلدیغیندا، اونو بیر توپلو قالیبینده گؤرمهلیییک (حتتا او اثرلر بیر بیرینه ریطی اولماسا دا). آنجاق نییه حیکایهلری بیر توپلو کیمی گؤرمهیی وورغولاییب اونا بارماق قویورام؟ منه ائله گلیر کی، بو حیکایهلرین هامیسیندا نئچه اورتاق فاکتوروموز واردی: قاری، اوشاقلار، حئیوانلار و هامیدان اؤنملی ایت!
آردی/ardı
سون گونلرده نیگار خانیم خیاوی زحمت چکیب، بوینوما مینت قویوب و "هئچ-هئچه" حیکایهسینه بیر گؤزل تنقید یازدی. من بو تنقیدی اؤزوم اوچون بیر یازیچیلیق درسی کیمی گؤرورم. اونو سیز ایله پایلاشماق اوچون بورادا قویورام. حتما نظر یازین.
حامید بَی
منیم تنقیدچی اولمادیغیمی بیلیرسن. سنین اؤز ایستهیین اوزرینه "هئچهئچه" حكایهسیله باغلی اؤز دوشونجه و گؤروشلریمی یازدیم، آما بونلار سؤزومون هامیسی دئییل، چونكو سؤزون هامیسی دئییلمز و دئییلَنمز ده! سنه یارارلی اولاجاغینی اومورام.
*
حكایه كاراكترین آرزولاریندا یاشاتدیغی، ال چاتماز فرضی فضادا باشلانیر، فعللرین چوخو ایستك قالیبیندا گئدیر:
قیشین سیزلاماسی اولایدی، استایومدا( استادیوم؟) دا هامیدان اوزاق اوتورموش اولایدین تراختورون اویونونا باخماغا. یئل اسهیدی اوزووه، سنده( سن ده) بؤركو قاشلاریوین اوستونهدك چكهایدین...
بو فرضی فضا، قطعی فضا كیمی ده آلینا بیلر . بئله كی، كاراكترین گونلری كئچمیش گونلرینین سایاغیندا كئچمكدهدیر. ائلهجه ده گلجك گونلرینین نئجه اولوب اولاجاغی ایندیدن بللی دیر. بونو بیز اونون دئییش طرزیندهكی هیجانسیزلیقیندان دویور، اونون سؤنوك و یورغونلوغونو ائشیدیریك.
حكایهده هر هانكی ماجرا یا اولای باش وئرمیر لاكین اونون بارماق اشارهسیله بیزه گؤرستدییی ساده گوندهلیكلرین هر بیریسی اؤزلویونده بیر ماجرادیر: استادیومدا تراختورون اوینونا باخماق ، خلیل پخلهچینین توكانی، رضانین قیزلارلا داورانیشیندا السیز آیاقسیز اولماسی، بارناوا كوچهسی، شهناز خیابانینین كئچمیش قیلیغینی آرزولاماق، شهناز خیابانیندا قار دانالارینین شهناز سئوگیلینین اوستونه یاغماسی و بوتون بو ساده گوندهلیكلر....
كاراكترین پسیكولوژیك بوشلوقلاری، دویغولارینین پوزوقلوغو، قیزلارلا ایلیشكیسی حاقدا گوپلامالاری توپلومدا یایغین اولان كولتورل قارماقاریشیقلیغی سرگیلهییر.
هرهانكی سوبیئكتیو فضالاردان اوزاق اولان بو حكایه، ایكی گنجین گونلرینی تام رئاللیقلا نمایش ائتمهسینه باخمایاراق اوخوجونو خولیاوی لاكین رئال بیر خیابانا سوروتلهییر. بو خیاباندا دارغین ، دالغین و بئزیكمیش آداملارین ان باشلیجا ایشی ماراقسیز بیر شكیلده یا قفهخانایا گئتمك یا پاخلا یئمك ویا لبلبی یئمك دی. آداملاری ماراقلاندیران نسه خیاباندا گؤزه دَیمیر. حتا سئودیكلری فوتبال تیمینین اویوندان هئچ هئچه چیخماسی دا اونلارین وئجینه دئییل. بو خیابانین لیجیمسیز آداملارینین آنجاق بیر نوخوشلوغو وار: بیر بیرینه سورتوشمك.
بو آداملار جینسل ایلیشكیلرینده بئله آجیقلیدیرلار. عشق اونلار اوچون آنجاق: قیزی جورلمك" ده قانونیلشمیشدیر. رضا، قیزلارا اوركدن وورولور، اونلاردان اؤترو اؤلور، لاكین اونلارلا " ایرتیباط قورانممور" و هر زامان ناكام قالیر. حامد ایسه، باشاریلی دیر، بیر ایلده یئددیسینی بلكه ده سككیزینی یئر به یئر ائلییه بیلیر.
حامد و دوستو رضانین گونلری، بیربیرندن فرقلنمیر، هر زاد عینی كئچیر: یوروجو، دورغون. "هارا گئداخ؟"
" ماشینی قوی قالسین. گئداخ شهنازا، قیزبازلیخ ائلییاخ" سونوندا یولداشلارین ایكیسینین ده قیزبازلیغی اوغورسوزلوغا اوغراییر. بیریسی اؤز ذهنینده یاراتدیغی خیالی شهناز خیابانیندا خیالی سئوگیلیسیله گزیب دولانیر، اوبیریسی ایسه یئنه سئوگیلیسینه سؤزونو دئمهمیش قالیر. ماراقلی بودور كی، "قیزبازلیق" و "اوشاقلیقدا دؤهتور دؤهتور اویناماق" قونولارینا من بوندان اؤنجه ده باشقا بیر گنج یازارین حكایهسینده راستلانمیشدیم . ائله بو دا توپلومداكی طبقهلرین، داها دوغروسو طبقهسیزلییین ، كولتورل قارماشیقلیغینی و كیملییینی ایتیرمیش انسان ییغینلارینی یامسیتماقدادیر بیزه. حكایه، دیققتی جلب ائدن اینجه بیر بیچیمده راوینین دوستو رضانین دونیاسینا دوغرو یؤنهلیر: قیز فیكیرلشیر سنی نئجه باشیندان آچسین، دئسین سئومیرم سنی، بورنون بؤیوكدو، باشین تاسدی. چیركینسن...
و بو بؤلومدن باشلایاراق، ایندییه قدرحكایهنین ایكینجی كاراكتری اولان رضا اصلی كاراكتره چئوریلرك قالیر. رضا، حامد ایله شهناز خیابانیندا دولانیركن یاواشجانا، هم اوخوجونون هم ده حامدین گؤزونو اوغورلایاراق، سونوجو دوستونا قاباقجادان بللی اولان اوغورسوز "قیزبازلیغا" اكیلیر.
"سورا؟ س و ر ا؟ سورا نهدیر؟" سورا، سورادان اؤنجه و سورادان سورا گلن سونرالار یوروجو و اییرنج تكرارلا دولودور. حامد، دوستونون دا سوراسینی یاخشیجا تانییر. دوروم هر ایكی دوستون حیاتیندا عینی دیر:
قهوهیه(قفهخانایا) گئتمكدیر... سیقاری سیقار ایله آلیشدیرماقدیر
سحر نشتاب بیر سیقار چكیب، سونرا(سونرا؟) چای ایچمكدیر
آخشاما قدر یا فیلم فارسییا باخماق یا كفلهمه چكمكدیر
و بئلهجه، حكایهنین باشلانغیجیندا اولدوغو كیمی بیتیشینده ده عینی اولایلار ، لاكین باشقا بیریسینه تكرارلانیر و حكایه حركتده داوام ائدیر.
حكایهنین دیلی و نثری حاقدا دئییلهسی چوخ سؤزلر وار. قالسین می "سونرا"یا؟

